شروط ضمن عقد، بهعنوان ابزار انعطافپذیر حقوق قراردادها، امکان تنظیم روابط حقوقی بر اساس نیازهای خاص طرفین را فراهم میکنند . تخلف از این شروط، یکی از شایعترین مباحث اختلافبرانگیز در دعاوی قراردادی است.
تعریف تخلف از شرط چیست؟
تخلف از شرط، عبارت است از عدم انجام تعهد فرعی که ضمن قرارداد اصلی پذیرفته شده است. بر اساس ماده ۲۳۷ قانون مدنی، هرگاه شرطی که در معامله شده است مهم باشد و طرف معامله آن شرط را انجام ندهد، طرف دیگر حق فسخ خواهد داشت. این تخلف ممکن است به صورت کلی یا جزئی، موقت یا دائمی محقق گردد. شرایط تحقق دعوی تأیید فسخ ناشی از تخلف از شرط را نام میبریم.
شرایط تحقق دعوی تأیید فسخ ناشی از تخلف از شرط
این شرایط را تقسیم بردودسته نموده ایم که دراینجاشرح میدهیم:
دسته اول: شرایط مربوط به شرط
· شرط باید ضمن عقد اصلی آمده باشد:شرط باید جزئی از قرارداد اصلی باشد. · شرط باید مشروع باشد: شروط خلاف قانون، اخلاق حسنه یا نظم عمومی باطل است. · شرط باید قابل اجرا باشد: انجام شرط باید در زمان انعقاد قرارداد امکانپذیر باشد. · شرط باید مهم تلقی گردد: اهمیت شرط بر اساس قصد طرفین و عرف تعیین میشود.
دسته دوم:شرایط مربوط به تخلف
. تخلف باید محقق شده باشدیعنی صرف احتمال تخلف کافی نیست. · تخلف باید قابل انتساب به متعهد باشدیعنی مربوط به شرایط خاص نباشد و ناشی از عدم تعهد اوباشد.
فرم درخواست تماس
تقسیمبندی انواع شروط و تخلف از آنها
شرط صفت: شرط در وصف موضوع قرارداد
شرط نتیجه: تحقق نتیجهای خاص شرط شده اس
شرط فعل: انجام یا ترک فعل خاصی شرط شده
طرفین دعوی
· خواهان (متضرر): شخصی که شرط به نفع او مقرر شده و از تخلف متضرر گردیده است. · خوانده (متخلف): شخصی که ملتزم به اجرای شرط بوده و از انجام آن خودداری کرده است.
مرجع صالح رسیدگی
دادگاه عمومی حقوقی: دادگاه محل اقامت خوانده (ماده ۱۱ ق.آ.د.م)
نکات مهم حقوقی و عملی دعوی تایید فسخ
نکات اجرایی: دراین دعوی دادگاه فقط فسخ راتاییدمیکند. اجراییه برای این دعوی صادرنمیشود. حکم دادگاه جنبه اعلامی دارد. ۱-یه خیارتخلف ازشرط اصطلاحا خیاراشتراط هم میگویند. ۲-دردعوی تایید فسخ چون خلاف اصل صحت قرارداست و ادعایی است که بایدثابت شود زمانی که به عنوان خواسته مطرح شود. اما زمانی که به عنوان دفاع مطرح شود نیازبه طرح دعوی تقابل ندارد. ۳-دعوی تاییدفسخ درجایی کاربردداردکه مدعی فسخ میخواهدهرچه سریع تر تکلیف قراردادراروشن کند وازآثارفسخ قرارداداستفاده کند ویا درکنارخواسته تاییدفسخ خواسته دیگرنظیر استردادوجه یامطالبه خسارت رامطرح کند. نکته مهم: اگر تاخیردرپرداخت هریک ازاقساط ثمن به فروشنده حق فسخ بدهد .اگر طلبکار اقساطی را که مهلتش گذشته راوصول کند یعنی حق فسخ خودرا به طور ضمنی ساقط کرده است. ۴-اعمال حق فسخ به دلیل تخلف فوری نیست. ۵-حق فسخ تخلف از قرارداددرصورت فوت صاحب آن به ورثه منتقل میشود.
سوالات متداول در زمینه دعاوی فسخ
بله. فسخ و مطالبه خسارت دو حق مستقل هستند و میتوان آنها را توأماً مطالبه نمود
دادگاه با استناد به قصد طرفین، عرف و شرایط قرارداد، درباره اهمیت شرط تصمیم میگیرد.
خیر. شروط باید در زمان انعقاد قرارداد یا در الحاقیهای که مورد توافق طرفین است، ذکر شوند.
تخلف از شرط مربوط به تعهدات فرعی است، در حالی که عدم اجرای تعهد اصلی به اصل موضوع قرارداد مربوط میشود.
خیر. شروط جزء لاینفک قراردادند و تغییر یا اسقاط آنها نیاز به توافق طرفین دارد.