دعاوی مال مشاعی چیست؟
دعاوی ملک مشاعی
افراز و تفکیک
درخواست افرازو تفکیک
مالی که بیش ازیک صاحی و مالک داشته باشد را مال مشاعی ویا درعرف مال شریکی میگویند. مقدمه: مالکیت مشاع یاشریکی به عنوان یکی از اشکال بنیادین حق مالکیت، زمانی محقق میشود که مال یا ملکی به صورت اشتراکی متعلق به دو یا چند نفر باشد، بدون آن که سهم هر یک در جزء جزء مال مشخص شده باشد. این نهاد حقوقی اگرچه از نظر اقتصادی و اجتماعی میتواند تبلور همکاری و مشارکت باشد، در عمل غالباً به کانون مناقشات پیچیده و طولانی حقوقی تبدیل میشود. دعاوی مرتبط با اموال مشاع، به دلیل تلفیق مسائل حقوقی ظریف با حساسیتهای عاطفی و اقتصادی، از جمله چالشبرانگیزترین پروندههای حوزه مالکیت است.
مقدمه برای دعوای افرازو تفکیک
افراز به عنوان یکی از مهمترین و متداولترین دعاوی ناشی از مالکیت مشاعی، نقشی محوری و راهگشا ایفا میکند. این دعوا که از آن به عنوان «تفکیک قهری هم نام برده میشود .در حقیقت تضمینی قانونی و ضروری برای تحقق اراده انفرادی هر شریک در بهرهبرداری مطلق از حق مالکیت خویش است. هنگامی که اشاعه از حالت یک مزیت و فرصت مشارکت به مانعی در برابر استفاده مفید از مال تبدیل میگردد و توافق شرکا برای تقسیم یا مدیریت یکپارچه به بنبست میرسد، دعوای افراز تنها مجرای قانونی برای گسست از این پیوند اجباری و احیای استقلال تصرفی مالک میباشد.
تعریف افراز
افراز عملی است که به موجب آن مال مشاعی به قسمتهایی تقسیم میشود و هر قسمت، به نسبت سهم هر شریک، به صورت منفرد و مجزا به وی تعلق میگیرددرفرضی که بین شرکا توافق نباشد. آیا افرازوتفکیک یک مفهموم هستند؟ خیر،افراز تمایز بنیادینی با «تقسیم» دارد؛ در حالی که تقسیم میتواند مبتنی بر تراضی یا حکم دادگاه باشد .
مرجع رسیدگی به افراز
دعوی افراز درکدام دادگاه رسیدگی میشود ؟مرجع رسیدگی به افراز در وهله اول اداره ثبت اسناد و املاک است و در برخی موارد دادگاههای عمومی به این دعوا رسیدگی میکنند .
مراحل افراز ملکی که سابقه ثبتی داردکدامند؟
۱-اگر ملک دارای سابقه ثبتی باشد دادگاه درمرحله اول ثبت دادخواست میکند.
۲- تعیین وقت رسیدگی میکند. ۳- آخرین وضعیت ثبتی ملک و میزان سهم هر یک از مالکین مشاعی الی از اداره ثبت استعلام میکند.
۴-پس از دریافت پاسخ استعلام و برگزاری جلسه رسیدگی دادگاه قرار ارجاع امر به کارشناس رسمی دادگستری را صادر میکند.
۵- کارشناس رسمی دادگستری بعد از بررسی ملک نسبتبه قابلافراز بودن یا نبودن ملک و در صورت قابل افراز بودن درخصوص نحوه تقسیم و میزان سهم هر یک از ملکی نظریه خود را تقدیم میکند.
نکته مهم :
اگر نظر کارشناس مبنیبر غیرقابل افراز بودن ملک باشد دادگاه حکم به غیر قابل افراز بودن ملک میدهد.
طرفین دعوی در افرازچه کسانی هستند؟
شریک مشاعی دراین دعوی خواهان است.و شریکان دیگر مشاعی دراین دعوی خوانده هستند. زمانی که بین شرکاغایب یامحجوری باشد بایدچه کاری انجام دهیم؟ باید به طرفیت امین غایب یا قیم محجور طرح دعوا شود . نکته مهم برای تعیین مرجع صالح رسیدگی افراز : افرازملک یک عمل اداری است و در حالت عادی افزاز املاک مشاع که جریان ثبتی آن خاتمه یافته است در صلاحیت اداره ثبت اسناد و املاک محل وقوع ملک است. و درخواست افراز مستقیماً به اداره ثبت داده میشود اما به تقاضای افراز املاک مشاعی که جریان ثبتی آن خاتمه نیافته است یا بین شرکا محجور یا غایب مفقودالأثر است دادگاه محل وقوع ملک رسیدگی میکند .
نحوه اجرای رأی افراز
حکم افراز ملک جنبه اعلامی دارد و نیاز به صدور اجراییه ندارد . متقاضی حکم افراز بعدازصدورحکم چه وظایفی دارد؟ متقاضی باید حکم صادر از دادگاه را به اداره ثبت تقدیم کند و بعد از انجام مراحل قانونی و تودیع هزینه افراز و سایر حقوق ثبتی و بهای دفترچه سند مالکیت پرونده برای متصدی دفتراملاک ارسال میشود. واوحدودومشخصات هرقطعه را دردفترجاری املاک ثبت کرده و سپس سنداولیه مشاعی راباطل میکند و سندجدیدراصادرمیکند.
