دعوی تصرف یاتصرف عدوانی چیست؟
دعاوی ملکی
دعاوی تصرف
بایک مثال به طور ساده و کاربردی دعوی تصرف راتعریف میکنیم. فرض کنید شخصی (الف) دریک برهه زمانی ملکی رادرتصرف خودداشته باشد وازملک استفاده کند ،اماشخص دیگر بدون رضایت او وبه اجبار وبه صورت غیرقانونی ملک راازتصرف (الف )خارج کند .درچنین حالتی (الف)می تواند اعاده تصرف خودراازدادگاه بخواهد و باید دادخواست رفع تصرف عدوانی به دادگاه بدهد. مقدمه: دعوای تصرف، از دعاوی است که معمولا سریعترازدعاوی دیگردرداگاه رسیدگی میشود . در نظام حقوقی ایران است که هدف اصلی آن حفظ وضعیت موجود تصرف و جلوگیری از اقدامات خودسرانه و خشونتآمیز در اختلافات مالکانه میباشد. این دعوا مبتنی بر قاعده «ید» (تصرف) و تقدم حمایت از تصرف فعلی است، حتی اگر این تصرف فاقد سند مالکیت باشد.
تعریف ساده تصرف عدوانی
اگر شخصی با زور و بدون رضایت مالک یا مستاجر ، زمین یا ملک او را تصرف کند این عمل وی تصرف عدوانی نامیده می شود.به عبارتی تصرف عدوانی عبارت است کسی به جبر و تعدی ، مال مورد تصرف کسی را از دست او در آورد.تصرف عدوانی طبق قانون به دو صورت تصرف عدوانی کیفری و تصرف عدوانی حقوقی قابل طرح است.
طرفین دعوی در تصرف عدوانی چه کسانی هستند؟
متصرف سابق خواهان دعوی و متصرف فعلی خوانده دعوی است. کدام دادگاه به دعوی تصرف عدوانی رسیدگی میکند؟ دعوی تصرف عدوانی در دادگاه محل وقوع ملک رسیدگی میشود.
متصرف سابق خواهان دعوی و متصرف فعلی خوانده دعوی است. کدام دادگاه به دعوی تصرف عدوانی رسیدگی میکند؟ دعوی تصرف عدوانی در دادگاه محل وقوع ملک رسیدگی میشود.
ارکان دعوی تصرف عدوانی رانام ببرید:
- اثبات تصرف سابق خواهان
- اثبات تصرف غیرقانونی وفعلی خوانده
- ثبات غیرقانونی و به اجباربودن تصرف فعلی خوانده
آیافقط متصرف سابق میتوانددعوی تصرف عدوانی رامطرح کند؟
خیر.شخصی که به نمایندگی ازمالک درملک تصرف داشته مثل کارگر،مباشر،خادم ،سرایدارو…میتواندبه قائم مقامی مالک اقدام به رفع تصرف عدوانی کند. نکته خیلی مهم: کسی که دعوی تصرف عدوانی رامطرح میکند باید دارای تصرف قانونی ومشروع باشد ،بنابراین کسی که ملک راغصب کرده نمیتواند دعوی تصرف عدوانی مطرح کند.
هدف قانونگذار دردعاوی تصرف چیست؟
در واقع، قانونگذار با وضع مقررات مربوط به دعوای تصرف، به دنبال تأمین نظم عمومی و جلوگیری از هرج و مرج در روابط است.
اهداف و کاربردهای دعوای تصرف برای وکیل:
1. اقتدار و سرعت در احقاق حق: این دعوا به دلیل فوریبودن، در دادگاه خارج از نوبت رسیدگی میشود و معمولاً بدون نیاز به کارشناسی پیچیده، سریعتر از دعوای مالکیت به نتیجه میرسد. 2. وکیل میتواند از این دعوا به عنوان ابزار فشار یا تاکتیک حقوقی برای وادار کردن طرف مقابل به مذاکره یا حل اختلاف استفاده کند. 3. جلوگیری از تغییر وضعیت: هدف اصلی، بازگرداندن تصرف به وضعیت قبل از وقوع تصرف عدوانی است و از ایجاد حق برای متصرف عدوانی جلوگیری میکند.
برای موفقیت در دعوای تصرف چه نکاتی لازم است؟
موکل باید بتواند سابقه تصرف صلحآمیز خود را در زمان های قبل از وقوع تصرف عدوانی به اثبات برساند. دلایل اثباتی میتوانند شامل شهادت شهود، اسناد، تصاویر، فیلمها و … باشد. توجه به این نکته حیاتی است که تصرف باید عینی، مستمر و با قصد دارا بودن باشد.
تفاوت دعوی رفع تصرف عدوانی و مالکیت درچیست؟
دعوای تصرف مستقل از دعوای مالکیت است. ممکن است شخصی در دعوای تصرف موفق شود (به دلیل سابقه تصرف) ولی در دعوای مالکیت شکست بخورد (به دلیل عدم اثبات سند مالکیت). از این رو، وکیل باید به موکل تفهیم کند که پیروزی در دعوای تصرف به معنای اثبات مالکیت نیست و ممکن است طرف مقابل به طور جداگانه دعوای مالکیت اقامه کند.
نکته مهم:
کسی که دعوی اثبات مالکیت نسبت به ملکی مطرح کرده است نمیتواندبه طورهمزمان دعوی رفع تصرف عدوانی رامطرح کند.
فرم درخواست تماس
قانون آیین دادرسی مدنی دعوی تصرف را بر سه نوع بیان کرده است :
۱.دعوای تصرف عدوانی
۲.دعوای مزاحمت
۳-دعوای ممانعت از حق دعوی ممانعت ازحق در دعاوی تصرف راتعریف کنید. عبارت است از تقاضای کسی که رفع ممانعت از حق ارتفاق یا حق انتفاع خود را در ملک دیگری بخواهد.
دعوای ممانعت ازحق در دعاوی تصرف چه زمانی مطرح میشود؟
بر اساس این ماده، هنگامی که شخصی، بدون تصرف مال دیگری، مانع استفاده صاحب حق ارتفاق یا انتفاع، از حق خود گردد، امکان طرح دعوای ممانعت از حق، وجود دارد.
نکته:
الزامی نیست که خواهان دعوا، مالک مالی که در آن، حق ارتفاق یا انتفاع داشته، باشد، بلکه، صرفا باید، سبق تصرف خود را ثابت نماید. به عنوان مثال، اگر شخصی اجازه ندهد که صاحب حق عبور، در زمینی، از حق عبور خود استفاده کند، ممانعت از حق کرده و میتوان ،رفع ممانعت اوراازدادگاه درخواست کرد.
قانون آیین دادرسی مدنی دعوی تصرف را بر سه نوع بیان کرده است :
بر اساس این ماده، هنگامی که شخصی، بدون تصرف مال دیگری، مانع استفاده صاحب حق ارتفاق یا انتفاع، از حق خود گردد، امکان طرح دعوای ممانعت از حق، وجود دارد.
- دعوای تصرف عدوانی
- دعوای مزاحمت
- دعوای ممانعت از حق
تعریف تصرف عدوانی درقانون
ماده 158 قانون آیین دادرسی مدنی، در تعریف دعوای تصرف عدوانی، مقرر می دارد:” دعوای تصرف عدوانی، عبارت است از ادعای متصرف سابق، مبنی بر اینکه دیگری، بدون رضایت او، مال غیر منقول را از تصرف وی، خارج کرده و اعاده تصرف خود را نسبت به آن مال، درخواست می نماید.”
تفاوتها ی دعوی خلع ید و تصرف عدوانی آنها عبارتند از:
۱-دعوای تصرف عدوانی برای اموال غیر منقول قابل طرح است. دعوای خلع ید هم برای اموال منقول هم غیر منقول قابل طرح است.
۲-دعوای تصرف عدوانی را می توان خارج از نوبت رسیدگی کرد. درعوای خلع ید را نمیتوان خارج از نوبت رسیدگی نمود.
۳-در دعوای خلع ید حتما باید حکم قطعی صادر شود تا حکم لازم الاجرا شود. در دعوای تصرف عدوانی قبل از قطعیت حکم هم می شود آن را به موعد اجرا گذاشت. بنابراین پس از صدور حکم مبنی بر رفع تصرف عدوانی، اجراییه صادر و رای اجرا میشود.
تفاوت مهم
۴-تفاوت مهم دیگر بین دعاوی تصرف عدوانی و خلع ید این نکته است که دعاوی تصرف دعاوی غیر مالی هستند و هزینه دادرسی آنها نیز مانند دیگر دعاوی غیرمالی خواهد بود.
اما هزینه در دعوای خلع ید، بر اساس قیمت ملک مشخص خواهد شد.
نکته خیلی مهم
دعاوی سه گانه سبق تصرف باید مورد اثبات قرار گیرد. اما در خلع ید، برخلاف دعاوی مربوط به تصرف لازم است تا مالکیت فرد مورد اثبات قرار بگیرد.
