تایید فسخ به جهت خیارتاخیرثمن
در دنیای معاملات، زمانبندی پرداخت پول، همانقدر حیاتی است که رسیدن آب به کشاورز در فصل آبیاری. وقتی خریدار، با وجود داشتن توان مالی، از پرداخت بهای مال در موعد مقرر خودداری کند، همانطور که خشکی، محصول کشاورز را نابود میکند، این تاخیر نیز اعتماد و اساس معامله را از بین میبرد. قانون با درک این مسئله، ابزار قدرتمندی به نام “خیار تاخیر ثمن” در اختیار فروشنده قرار داده است. این حق، مانند ترمز اطمینان برای فروشندهای است که کالای خود را داده اما پولش را دریافت نکرده است. به این مثالهای ساده توجه کنید!متوجه اهمیت این دعوی خواهیدشد.
· تصور کنید خودروی خود را به شرط دریافت پول در پایان هفته میفروشید. خریدار ماشین را میبرد اما هفتهها و ماهها از پرداخت پول خودداری میکند. در این مدت، هم شما از ماشین محروماید و هم قیمتها در بازار تغییر کرده است.
آیا منطقی است که شما همچنان متعهد به این معامله بمانید؟
· یا فرض کنید یک دستگاه موبایل را به دوستتان به شرط پرداخت در فردا میفروشید. او از فردا گذر میکند و پس از یک ماه، با وجود امکان پرداخت، پول را نمیدهد. آیا نباید این حق را داشته باشید که معامله را لغو کنید و موبایل خود را پس بگیرید؟
دعوای تأیید فسخ به جهت خیار تاخیر ثمن دقیقاً برای احقاق همین حق طرح میشود. این دعوا زمانی مطرح میشود که خریدار، با وجود گذشتن مهلت پرداخت و داشتن توان مالی، از انجام تعهد خود سر باز زده و فروشنده با استفاده از حق قانونی خود، معامله را فسخ کرده است؛ اما خریدار این فسخ را نپذیرفته است.
خیارتاخیرثمن به زبان ساده
خیار تاخیر ثمن، یکی از انواع خیارات قانونی است که به موجب آن و در صورت وجود شرایط این خیار، فروشنده، می تواند، عقد بیع واقع شده را فسخ کند.
برای تحقق خیار تاخیر ثمن، شرایط ذیل باید موجود باشد:
نخست- مبیع باید عین خارجی یا در حکم آین یعنی کلی در معین باشد، بنابراین در صورتی که مبیع کلی فیالذمه باشد و خریدار، ثمن معامله را ظرف سه روز تسلیم نکند، خیار تاخیر ثمن به وجود نخواهد آمد.
دوم- طرفین معامله جهت تسلیم مبیع یا پرداخت ثمن معامله، مدتی مشخص ننموده باشند، لذا در صورتی که اجلی برای تسلیم یکی از این دو مشخص نموده باشند، خیار تاخیر ثمن جاری نخواهد شد.
سوم- شرط دیگر تحقق خیار تاخیر ثمن آن است که نه تمام مبیع ظرف سه روز تسلیم شده باشد و نه تمام ثمن، لذا در صورتی که تمام مبیع تسلیم شده باشد یا تمام ثمن تادیه شده باشد، خیار تاخیر ثمن به وجود نخواهد آمد. بنابر موارد فوق چنانچه قسمتی از مبیع یا ثمن تسلیم شده باشد، خیار تاخیر ثمن از بین نخواهد رفت.
چهارم- خیار تاخیر ثمن پس از انقضاء سه روز به وجود میآید و نه پیش از آن. همچنین توجه گردد که در صورتی که پس از انقضاء سه روز و قبل از فسخ، مشتری تمام ثمن را حاضر کند، خیار بایع از بین نخواهد رفت؛ چراکه آماده کردن ثمن معامله سبب سقوط خیار تاخیر ثمن نمیگردد و با انقضای سه روز خیار برای بایع بوجود میآید.
سوم- شرط دیگر تحقق خیار تاخیر ثمن آن است که نه تمام مبیع ظرف سه روز تسلیم شده باشد و نه تمام ثمن، لذا در صورتی که تمام مبیع تسلیم شده باشد یا تمام ثمن تادیه شده باشد، خیار تاخیر ثمن به وجود نخواهد آمد. بنابر موارد فوق چنانچه قسمتی از مبیع یا ثمن تسلیم شده باشد، خیار تاخیر ثمن از بین نخواهد رفت.
چهارم- خیار تاخیر ثمن پس از انقضاء سه روز به وجود میآید و نه پیش از آن. همچنین توجه گردد که در صورتی که پس از انقضاء سه روز و قبل از فسخ، مشتری تمام ثمن را حاضر کند، خیار بایع از بین نخواهد رفت؛ چراکه آماده کردن ثمن معامله سبب سقوط خیار تاخیر ثمن نمیگردد و با انقضای سه روز خیار برای بایع بوجود میآید.
چهارم- خیار تاخیر ثمن پس از انقضاء سه روز به وجود میآید و نه پیش از آن. همچنین توجه گردد که در صورتی که پس از انقضاء سه روز و قبل از فسخ، مشتری تمام ثمن را حاضر کند، خیار بایع از بین نخواهد رفت؛ چراکه آماده کردن ثمن معامله سبب سقوط خیار تاخیر ثمن نمیگردد و با انقضای سه روز خیار برای بایع بوجود میآید.
نکات کاربردی مربوط به خیار تاخیر ثمن
۱_ در صورتی که ظرف مدت سه روز، فروشنده تمام مبیع را به خریدار تسلیم نموده باشد، هر چند ظرف سه روز، مشتری تمامی ثمن معامله را به بایع پرداخت نکرده باشد، فروشنده نمیتواند عقد بیع را به استناد خیار تاخیر ثمن فسخ نماید، هر چند مبیع بعداً به تصرف فروشنده برگشته باشد.
۲-باگذشتن سه روز ازتاریخ بیع خیارتاخیرثمن برای فروشنده به وجودمی آید ولی اگرفروشنده ازآن استفاده نکند و خریدارثمن راپرداخت کند فروشنده دیگرحق فسخ ندارد.
۳-اگرمشتری برای پرداخت ثمن ضامن معرفی کند و یاآن رابه دیگری حواله دهد ،اگرفروشنده ضامن یاحواله را قبول کند خیارتاخیرثمن ازبین میرود.
۴-اگرثمنی که دراختیارفروشنده قرارداده شده است معیوب باشد و کامل دراخیاراوقراربگیرد خیارتاخیرثمن به علت قبض ساقط است امامیتوان به علت خیارعیب قراردادرافسخ کرد.
